Bojkowszczyzna zachodnia - wczoraj, dziś i jutro

  • Dodaj recenzję:
  • Producent: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN
  • Waga: 2.95 kg
  • Dostępność: Jest
  • 99,00 zł

Red.: Jacek Wolski

Bojkowszczyzna Zachodnia - wczoraj, dziś i jutro

ISBN: 978-83-61390-64-4

2 tomy (804+726 stron formatu B5), liczne ilustracje wspólczesne i archiwalne, kolorowe i czarno-białe, reprodukcje dokumentów, szkice, wykresy. Oprawa twarda w obwolucie. Warszawa 2016

Red.: Jacek Wolski

Bojkowszczyzna Zachodnia - wczoraj, dziś i jutro

ISBN: 978-83-61390-64-4

2 tomy (804+726 stron formatu B5), liczne ilustracje wspólczesne i archiwalne, kolorowe i czarno-białe, reprodukcje dokumentów, szkice, wykresy. Oprawa twarda w obwolucie. Warszawa 2016

Na całość dwutomowego opracowania składa się 49 rozdziałów autorstwa 35 badaczy z 20 ośrodków naukowych.

Pod pojęciem Bojkowszczyzny Zachodniej rozumiany jest tu obszar pomiędzy zachodnią granicą Bojkowszczyzny (pasmo Wielkiego Działu z Chryszczatą) i dolinami Sanu i Wołosatego (ponieważ historycznie obszary wsi przy granicy z Ukrainą przekraczają tę granicę, opracowanie obejmuje też pas po stronie ukraińskiej). Południową granicę stanowi granica polsko-słowacka i polsko-ukraińska. Na północy sięgamy po gminę Olszanica, Łobozew, Ustrzyki Dolne i Krościenko.

O zawartości niech powie dłuuuugi spis treści tomów

TOM 1

Przedmowa – Jacek Wolski

WPROWADZENIE

1. Zachować od niepamięci – Jacek Wolski

1.1. Uwagi wstępne

1.2. Zakres terytorialny badań

1.3. Zakres czasowy i tematyczny badań

2. Granice Bojkowszczyzny Zachodniej – Zbigniew Libera

MATERIAŁY DO BADAŃ REGIONU

3. Charakterystyka materiałów źródłowych do historii Bojkowszczyzny Zachodniej – Maciej Augustyn

3.1. Dokumentacja archiwalna – rys historyczny

3.2. Księgi metrykalne

3.3. Archiwa polskie

3.3.1. Archiwa regionalne

3.3.2. Archiwa centralne

3.3.3. Inne polskie archiwa i biblioteki

3.4. Archiwa zagraniczne

3.4.1. Archiwa ukraińskie

3.4.2. Inne archiwa zagraniczne

4. Dzieje Bojkowszczyzny Zachodniej w literaturze polskiej i ukraińskiej – Zbigniew Libera, Patrycja Trzeszczyńska

4.1. Bojkowszczyzna w literaturze polskiej

4.1.1. Stan badań naukowych przed 1939 r.

4.1.2. Stan badań naukowych po 1945 r.

4.1.3. Współczesne periodyki naukowe, publikacje regionalistyczne, pamiętniki i czasopisma

4.2. Bojkowszczyzna w literaturze ukraińskiej

4.2.1. Stan badań naukowych przed 1939 r.

4.2.2. Stan badań naukowych po 1945 r.

5. Kartografia topograficzna Bojkowszczyzny Zachodniej (1772-1939) – Jacek Wolski

5.1. Polska i austriacka kartografia przedrozbiorowa (XVIII w.)

5.2. Pierwsze austriackie zdjęcie wojskowe (1763-1787)

5.3. Prace topograficzne i kartograficzne Józefa Liesganiga (1772-1824)

5.4. Austriacki kataster podatku gruntowego (1817-1861)

5.5. Drugie austriackie zdjęcie wojskowe (1806-1866)

5.6. Mapa Kummersberga (1855-1863)

5.7. Trzecie austriackie zdjęcie wojskowe (1869-1887/1915)

5.8. Mapy Wojskowego Instytutu Geograficznego (1918-1939)

TŁO PRZYRODNICZE

6. Budowa geologiczna i rzeźba terenu – Grzegorz Haczewski, Józef Kukulak

6.1. Budowa geologiczna

6.2. Surowce naturalne

6.3. Rzeźba terenu

7. Współczesne procesy rzeźbotwórcze – modelowanie stoków – Leszek Starkel

7.1. Odziedziczone krajobrazy

7.2. Współczesne modelowanie rzeźby beskidzkiej

7.3. Współczesne modelowanie rzeźby pogórskiej

7.4. Rola ekstremalnych opadów

8. Warunki klimatyczne – Marek Nowosad

8.1. Źródła informacji o warunkach klimatycznych

8.2. Piętrowość klimatu i zróżnicowanie mezoklimatyczne

8.3. Wybrane cechy klimatu Bojkowszczyzny

8.4. Wpływ warunków pogodowych na życie mieszkańców Bojkowszczyzny

8.5. Fluktuacje warunków klimatycznych

9. Stosunki hydrologiczne – Roman Soja

9.1. Reżim hydrologiczny

9.2. Charakterystyka wód

9.2.1. Wody powierzchniowe

9.2.2. Powierzchniowe wody stojące i mokradła

9.2.3. Źródła

9.3. Zasoby i bilans wodny

9.4. Gospodarka wodna

9.4.1. Zbiorniki retencyjne

9.4.2. Zanieczyszczenia wód

10. Pokrywa glebowa – Stefan Skiba

10.1. Rola gleby w środowisku przyrodniczym

10.2. Przegląd stanu badań nad glebami Bieszczadów

10.3. Czynniki i procesy glebotwórcze

10.4. Struktura pokrywy glebowej

10.5. Charakterystyka gleb

11. Szata roślinna – Bogdan Zemanek

11.1. Krótka historia badań szaty roślinnej

11.2. Ogólna charakterystyka flory

11.3. Ogólna charakterystyka roślinności

11.3.1. Piętra roślinności

11.3.2. Zbiorowiska leśne

11.3.3. Zbiorowiska nieleśne „krainy dolin”

11.3.4. Zbiorowiska roślinne połonin

11.4. Antropogeniczne przemiany szaty roślinnej

12. Świat zwierząt – Zbigniew Głowaciński

12.1. Źródła danych

12.2. Cechy ogólne fauny

12.3. Gatunki endemiczne oraz inne osobliwe i rzadkie

12.4. Charakterystyka fauny głównych środowisk wschodniokarpackich

12.4.1. Fauna połonin i polan szczytowych

12.4.2. Fauna puszczy karpackiej

12.4.3. Fauna pogórzy i „krainy dolin”

12.4.4. Fauna środowisk wodnych

12.5. Tereny ekskluzywnego łowiectwa

PROCESY OSADNICZE I DZIEJE LUDNOŚCI DO 1947 R.

13. Bieszczady Zachodnie w pradziejach i średniowieczu w świetle danycharcheologicznych oraz palinologicznych – Michał Parczewski, Andrzej

Pelisiak, Kazimierz Szczepanek

13.1. Dzieje badań archeologicznych

13.2. Przemiany bieszczadzkiej roślinności w holocenie

13.3. Starsza i środkowa epoka kamienia

13.4. Młodsza epoka kamienia i początki epoki brązu

13.5. Epoka brązu i starsza epoka żelaza

13.6. Okres lateński, wpływów rzymskich i wędrówek ludów

13.7. Wczesne średniowiecze. Napływ Słowian i rozwój ich osadnictwa na przedpolu Bieszczadów

13.8. Okres późnośredniowieczny. Wołoskie początki Bojkowszczyzny i Łemkowszczyzny

14. Osadnictwo historyczne od XIV do początków XVII w. – Grzegorz Jawor

14.1. Bieszczady Zachodnie jako przestrzeń procesów osadniczych – ograniczenia i możliwości

14.2. Osadnicy – pochodzenie etniczne i terytorialne

14.3. Kolonizacja Bieszczadów Zachodnich – faza późnośredniowieczna

14.4. Wczesnonowożytna faza kolonizacji

15. Zarys dziejów społecznych od XVII w. do 1772 r. – Maciej Augustyn

15.1. Struktura własności ziemskiej

15.2. System pańszczyźniany

15.3. Stosunki wyznaniowe

15.4. Najazdy zewnętrzne i konflikty społeczne oraz ich skutki

15.5. Odrodzenie gospodarcze w XVIII w.

16. Zarys dziejów społecznych (1772-1914) – Maciej Augustyn

16.1. Lata 1772-1848

16.2. Lata 1848-1914

17. Pierwsza wojna światowa i wojna polsko-ukraińska – Grzegorz Demel

18. Sytuacja narodowościowa w okresie międzywojennym – Grzegorz Demel

19. Działania zbrojne i wysiedlenia ludności (1939-1947) – Grzegorz Motyka, Jan Pisuliński

KULTURA MATERIALNA I GOSPODARKA BOJKÓW

20. Domy drewniane na Bojkowszczyźnie – Jerzy Czajkowski

20.1. Uwagi ogólne

20.2. Typologia planów domów i zagród

20.2.1. Domy jednotraktowe

20.2.2. Domy półtoratraktowe

20.2.3. Domy dwutraktowe

21. Architektura cerkiewna na terenie Bojkowszczyzny w obecnych granicach Polski – Katarzyna Warmińska-Mazurek

21.1. Tradycje budowlane

21.2. Charakterystyka krajobrazu cerkiewnego

22. Bojkowski ubiór ludowy – Maria J. Marciniak

22.1. Strój kobiecy

22.2. Odzież męska

22.3. Odzież dziecięca

22.4. Strój weselny

22.5. Odzież do trumny

23. Wybrane elementy bojkowskiej kultury materialnej – Jacek Wolski, Danuta Blin-Olbert

23.1. Rys historyczny

23.2. Gospodarka rolna i przetwórstwo produktów spożywczych

23.3. Gospodarka wypasowa

23.4. Pożytki z lasu

23.5. Samowystarczalność a gospodarka towarowa

23.6. Wnętrza chałup

24. Przemysł, rzemiosło i handel – Maciej Augustyn

24.1. Okres do 1772 r.

24.2. Lata 1772-1918

24.3. Lata 1919-1939

24.4. Okres po 1939 r.

25. Komunikacja i transport w późnym średniowieczu i czasach nowożytnych – Jacek Wolski

25.1. Sieć drogowa

25.1.1. Najstarsze szlaki handlowe

25.1.2. Rozwój sieci drogowej w górach i na przedgórzu (XV- XIX w.)

25.1.3. Budowa traktów bitych (XVIII-XX w.)

25.1.4. Stan dróg na przełomie XIX i XX w.

25.2. Sieć kolejowa

25.3. Transport drogą wodną

26. Historia oświaty i wychowania – Maciej Augustyn

26.1. Okres staropolski

26.2. Okres galicyjski

26.3. Okres międzywojenny

26.4. Lata okupacji

26.5. Lata powojenne

27. Wielokulturowość regionu – ewolucja na przestrzeni wieków – Maciej Augustyn

27.1. Okres staropolski

27.2. Okres galicyjski

27.3. Okres międzywojenny

TOM 2

WPROWADZENIE

28. Wojenne i powojenne migracje Bojków – Wojciech Krukar

28.1. Przesiedlenia w latach 1940-1952

28.1.1. Wysiedlenie z pasa przygranicznego w 1940 r.

28.1.2. Wysiedlenie na Ukrainę (1945-1946)

28.1.3. Na Ukrainie w 1946 r.

28.1.4. Przesiedlenia ludności ukraińskiej w 1947 r.

28.1.5. Na ziemiach zachodnich

28.1.6. Migracje związane z wymianą rejonów przygranicznych w 1951 r.

28.2. Powroty

28.3. Bojkowie dzisiaj

PAMIĘĆ KRAJOBRAZU – PRZESZŁOŚĆ ZAPISANA W TERAŹNIEJSZOŚCI

29. Pozostałości dawnej zabudowy wsi – Bogdan Augustyn

29.1. Zabudowa wsi do 1939 r.

29.2. Proces zaniku dawnej zabudowy

29.3. Obiekty dawnej architektury drewnianej współcześnie

30. Losy zabytkowych cerkwi po 1944 r. – Katarzyna Warmińska-Mazurek

30.1. Zarys sytuacji greckokatolickiej diecezji przemyskiej w okresie międzywojennym oraz w czasach powojennych

30.2. Próby i formy ochrony architektury cerkiewnej

30.2.1. Powojenne zniszczenia w architekturze cerkiewnej

30.2.2. Działalność konserwatorska

30.2.3. Rola Kościoła katolickiego w ochronie cerkwi

30.2.4. Działalność społeczna

31. Cmentarze greckokatolickie i sztuka sepulkralna – Grażyna Holly

31.1. Uwarunkowania historyczno-prawne zakładania cmentarzy i ich organizacja przestrzenna

31.2. Zwyczaje pogrzebowe i pochówki w tradycji Bojków

31.3. Surowce oraz warsztaty prowadzące działalność w zakresie sztuki sepulkralnej

31.4. Przegląd najciekawszych realizacji kamiennych z terenu Bojkowszczyzny Zachodniej

31.5. Krzyże metalowe – przykładowe realizacje

31.6. Problematyka ochrony

31.7. Krzyże przydrożne w krajobrazie sakralnym Bojkowszczyzny – najciekawsze realizacje

32. Formy antropogenicznej rzeźby jako zapis dawnej działalności gospodarczej człowieka – Jacek Wolski

32.1. Zabudowa rolnicza stoków

32.2. Gospodarka wypasowa

32.3. Ciągi komunikacyjne

32.4. Zabudowa mieszkalno-gospodarcza

32.5. Gospodarka leśna

32.6. Gospodarka wodna

32.7. Przemysł wydobywczy

32.8. Działania militarne

33. Osady korytowe i pozakorytowe jako zapis historii gospodarczej regionu – Józef Kukulak

33.1. Odmienność typu młodych aluwiów

33.2. Nagromadzenia szczątków drewna w aluwiach

33.3. Obecność materiału pożarowego

33.4. Wystąpienia osadów laminowanych

33.5. Synchroniczność zdarzeń fluwialnych z gospodarczymi

34. Zmiany w szacie roślinnej od połowy XIX w. do czasów współczesnych – Joanna Korzeniak, Stanisław Kucharzyk

34.1. Wpływ gospodarki na szatę roślinną

34.1.1. Rolnictwo i pasterstwo

34.1.2. Eksploatacja lasów

34.1.3. Zmiany w użytkowaniu gruntów od połowy XIX w. do II wojny światowej

34.2. Przemiany roślinności po II wojnie światowej

34.2.1. Samozadarnianie odłogów

34.2.2. Zanik gatunków i fitocenoz związanych z wypasem

34.2.3. Zanik gatunków i fitocenoz związanych z uprawą roli

34.2.4. Sukcesja olszy szarej na gruntach porolnych

34.2.5. Skutki działalności Państwowych Gospodarstw Rolnych

34.2.6. Zmiany w gospodarce leśnej i zbiorowiskach leśnych

34.2.7. Zmiany w ujęcie geostatystycznym

34.3. Ślady gospodarki bojkowskiej w krajobrazie biotycznym

35. Zmiany w bieszczadzkiej faunie w ostatnim stuleciu – Zbigniew Głowaciński

35.1. Przemiany w ostatnim stuleciu

35.2. Współczesne przemiany w faunie

36. Nazwy terenowe – Wojciech Krukar

36.1. Nazwa terenowa i jej powstanie

36.2. Homonimy i synonimy

36.3. Podziały nazw

36.4. Pochodzenie nazw i ich wiek

36.5. Nazwy na mapach Bojkowszczyzny

36.6. Powojenne zmiany nazw

KRAJOBRAZ (NIE)PAMIĘCI – TERAŹNIEJSZOŚĆ NADPISUJĄCA PRZESZŁOŚĆ

37. Osadnictwo i ludność – Magdalena Skała, Jacek Wolski

37.1. Przemiany demograficzne – rozwój i rozmieszczenie ludności

37.2. Przemiany demograficzne – przyrost rzeczywisty i wybrane struktury ludnościowe

37.3. Przemiany osadnictwa

37.4. Osadnictwo wiejskie – stan aktualny

38. Leśnictwo – Stanisław Kucharzyk, Edward Marszałek

38.1. Początki funkcjonowania Lasów Państwowych w Bieszczadach po II wojnie światowej (1944-1955)

38.2. Początek i koniec wielkich inwestycji w bieszczadzkich lasach (1955-1989)

38.2.1. Organizacja ALP i stan posiadania

38.2.2. Zarząd Budownictwa Leśnego „Bieszczady”

38.2.3. Drogi i transport drewna

38.2.4. Osady leśne

38.2.5. Zakłady przetwarzające drewno

38.2.6. Zalesienia i sukcesja wtórna

38.2.7. Użytkowanie i cięcia sanitarne

38.2.8. Łowiectwo

38.3. Lasy bieszczadzkie na przełomie dziejów (1990-1999)

38.4. Współczesna gospodarka w lasach

39. Rozwój przemysłu po II wojnie światowej – Artur Janusz

39.1. Zagospodarowanie Bieszczadów w okresie PRL

39.1.1. Uchwały bieszczadzkie

39.1.2. Inwestycje strategiczne

39.1.3. Plany nazbyt ambitne

39.2. Dawne i nowe szanse

40. Rozwój przedsiębiorczości w czasach transformacji ustrojowej i gospodarczej – Artur Janusz

40.1. Dynamika wzrostu i struktura gałęziowa sektora przedsiębiorstw

40.2. Wskaźniki rozwoju

40.3. Czynniki rozwoju lokalnego

41. Rozwój ruchu turystycznego – Krzysztof Szpara

41.1. Zarys turystyki do II wojny światowej

41.2. Turystyka po II wojnie światowej

41.3. Współczesna turystyka

41.3.1. Baza noclegowa turystyki

41.3.2. Formy ruchu turystycznego

41.3.3. Wielkość i struktura ruchu turystycznego

OCHRONA I KIERUNKI ROZWOJU

42. Formy ochrony przyrody – Jacek Wolski

42.1. Historia przed- i międzywojenna

42.2. Formy ochrony przyrody w świetle polskiego prawa

42.3. Ochrona przyrody o charakterze transgranicznym

42.4. Inne inicjatywy związane z ochroną przyrody

43. Ochrona zasobów przyrodniczych – środowisko abiotyczne – Grzegorz Haczewski

43.1. Prawnie chronione – park narodowy, rezerwaty, pomniki przyrody

43.2. Co jeszcze warto objąć formalną ochroną?

43.3. Geopark bieszczadzki jako szansa pogodzenia potrzeb ochrony przyrody i turystyki

44. Ochrona zasobów przyrodniczych – środowisko biotyczne – Kajetan Perzanowski, Bogdan Zemanek

44.1. Ochrona dużych ssaków

44.2. Ochrona szaty roślinnej i flory

44.3. Ochrona bioróżnorodności

45. Ochrona zasobów kulturowych – działania planistyczne w aspekcie krajobrazu kulturowego – Zbigniew Myczkowski

45.1. Krajobraz a krajobraz kulturowy i jego ochrona w świetle Europejskiej Konwencji Krajobrazowej

45.2. Bojkowszczyzna w dziedzictwie kulturowym Bieszczadów – możliwości ochrony

45.2.1. Formy ochrony dziedzictwa kulturowego

45.2.2. Strefowanie konserwatorskie, proponowane potencjalne formy ochrony i wytyczne

45.2.3. Proponowane potencjalne formy ochrony dla miejscowości i obiektów

45.2.4. Strefowy plan konserwatorski – punkty, ciągi i obszary

45.3. Monitoring

45.4. Zadania ochronne i konserwatorskie oraz wytyczne w zakresie udostępniania, edukacji ekologicznej i programu ekorozwoju gmin bieszczadzkich

46. Ochrona zasobów kulturowych – działania praktyczne – Piotr Szechyński

46.1. Działania konserwatorskie i remontowe

46.1.1. Obozy inwentaryzacyjne

46.1.2. Obozy konserwatorskie

46.1.3. Pozostałe działania konserwatorskie i remontowe

46.2. Organizacje działające w terenie

46.3. Lokalne inicjatywy społeczno- kulturalne

47. Rozwój rolniczej działalności gospodarczej w warunkach integracji z Unią Europejską – Janusz Gudowski, Artur Janusz

47.1. Polityka regionalna i polityka rolna UE

47.2. Rozwój sektora rolnego, leśnego i przetwórstwa

47.3. Plany strategiczne

47.4. Finansowanie rozwoju działalności rolniczej

47.5. Zrealizowane projekty

47.6. Fundusze dla środowiska

48. Rozwój pozarolniczej działalności gospodarczej w warunkach integracji z Unią Europejską – Artur Janusz

48.1. Uwarunkowania rozwoju pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarze Bojkowszczyzny Zachodniej

48.2. Plany strategiczne

48.3. Finansowanie rozwoju pozarolniczej działalności gospodarczej

48.4. Podejmowane inicjatywy rozwojowe

48.5. Zrealizowane projekty

49. Krajobraz z pamięcią czy pamięć o krajobrazie? – Jacek Wolski

CONTENTS

THE WESTERN BOYKO REGION – YESTERDAY, TODAY AND TOMORROW (SUMMARY)

ЗМІСТ

ЗАХІДНА БОЙКІВЩИНА – ВЧОРА, СЬОГОДНІ І ЗАВТРА (PЕЗЮМЕ)